PRENSES YENİDEN TAHTINDA
İmparatorluklar gördü, yaklaşık 1500 yılını başkent olarak geçirdi. Yabancı basının 'prenses' diye söz ettiği İstanbul, bu kez 2010 Avrupa Kültür Başkenti olarak eski günleri yad ediyor. Proje hayat bulmaya hazırlanırken, kentteki değişimin izini sürdük. Yüzünü yeni yılda gösterecek özel mekânları ilk kez fotoğrafladık.
FOTO GALERİ - TIKLAYIN
Cemal Subaşı
Sultan Abdülaziz, duvar ve tavandaki 19'uncu yüzyıl Barok ve alçı kabartma süslemelerini izlerken ne düşünüyordu acaba? O zamanlar da yüksek ve dik merdivenler kırmızı halılarla mı kaplıydı? Hangi protokoller uygulandı? Kimlerle biraraya geldi? Bu konuda pek bilgi yok. Sadece, bugün İstanbul'u Avrupa'nın kültür başkenti yapacak ekibe ev sahipliği yapan İstiklâl Caddesi'ndeki Atlas Pasajı'nın 1870'de Agop Köçeoğlu adlı iş adamı tarafından kışlık ev olarak yaptırıldığı biliniyor. Köçeoğlu, evinde Sultan Abdülaziz'i misafir etmiş. Sonraki yıllarda buraya sık sık II. Abdülhamit'in de geldiği ileri sürülüyor.
Bu tarihi binanın bir katı restore edilerek '2010 İstanbul Avrupa Kültür Başkenti Ajansı'na tahsis edildi. Ajans çalışanları, yüksek tavanlarında çıplak kadın ve çocuk figürlerinin olduğu, zamanında padişahlar için açılan büyük kapıların ardında, İstanbul'u 'kültür başkenti'ne hazırlıyor. 140 yıllık bu tarihi binada konuştuğumuz Ajans Başkanı Şekib Avdagiç, kendisini heyecanlandıran projeler arasında Yenikapı kazılarını, Ayasofya Müzesi'ndeki altı kanatlı meleği ve Topkapı Sarayı'ndaki restorasyonları sıralayınca, yol haritamızı belirlemiş oldu.
TOPKAPI, GİZLİ BÖLÜMLERİNİ AÇACAK
Topkapı Sarayı'nda, aralarında Bağdat, Revan ve Sofa köşkleri ile Harem, Lale Bahçesi, Mutfaklar, Adalet Kulesi ve Mecidiye Kapısı'nın da bulunduğu 12 mekân yenileniyor. Buraları inceleyip, modelli fotoğraf çekimine izin almak için günlerce süren yazışmalar yaptık. İsimler verildi. Tarih, saat belirlendi. Biz, Litvanya asıllı modelimiz Simona'ya rehberlik edecektik, o da fotoğraf karelerimizin konuğu olacaktı. Bir turist olarak Simona'nın gözlemleri ve tepkileri önemliydi.
İlk adresimiz Topkapı Sarayı'nda sorun çıktı. "Fotoğraf çekimi tamamdı da, model nereden çıkmıştı?" Yeniden telefon trafiği başladı. Bir saat sonra nihayet "Tamam" dendi. Saray'da Simona'nın giyinebilmesi için odaya ihtiyaç vardı. Hemen çözüldü. En uygun yer, Saray çalışanlarına ait yemekhaneydi. Biz kapıda nöbet beklerken, modelimiz yemek masalarının arasında giyindi. Makyajını yaptı. Artık Topkapı Sarayı'nın 'kültür başkenti'ne nasıl hazırlandığını fotoğraflayabilirdik.
Simona, bize tahsis edilen güvenlik görevlisi eşliğinde kapalı ve soğuk havada, göz alıcı kıyafetleri ile Saray'da Revan Köşkü'ne doğru ilerlerken, tüm gözler üzerindeydi. Foto muhabirimiz Altan Aykan'a rakipler çıktı. Simona, Köşk'te poz verirken onlarca turist de fotoğraf çekti, kameraya aldı. Durdurmak elbette mümkün değildi. Neyse ki modelimiz profesyoneldi, aldırmadı. Ayrıca bu tarihi mekânda Tempo için konuk olmak da hoşuna gitmişti. Öyle ya, IV. Murad'ın Revan Seferi (İran) anısına 1636'da yaptırılan Köşk'teki yer minderlerine, belki de sultanlardan, cariyelerden sonra Simona oturuyordu. Onların gözü ile Köşk'ün penceresinden dışarıyı izledi. Cep telefonu ile fotoğraf çeken bir güvenlik görevlisi "Oraya oturmak herkese nasip olmaz" diyerek bu anın önemini hatırlattı. Orijinaline sadık kalınarak halıları ve minderleri yenilenen Revan Köşkü, İstanbul Kültür Başkenti'ne bu yeni yüzüyle "Merhaba" diyecek.
Sıkı bir hazırlığa sahne olan Saray'ın birçok yerine, ilk kez biz girdik. Harem Ağaları Taşlığı da bu yerlerden. İnce bir temizlikle beyaz çakıl taşları elden geçirilen mekân, sessiz ve huzurlu. Ama 2010'da turizme açılmasıyla birlikte ?hareketlenecek.
Bu kez yönümüzü Adalet Kulesi'ne çevirdik. Harem Ağaları Taşlığı'nı geçip, bitmek bilmeyen merdivenlerden çıkmak ve kuleye ulaşmak kolay olmadı. Müze'de mesai saat 17'de sona eriyordu. Sadece yarım saatimiz kalmıştı. Güvenlik görevlisi alarmları çalıştırıp, evine dönecekti. Ama belki de Saray'ın en güzel yerine gelmiştik. Sultan 2. Selim, divan toplantılarını gizlice, buradaki kafesli bölümden izlermiş. Her yer pırıl pırıl. Yerler kırmızı halı kaplı. Kulenin en üst katına çıkınca muhteşem manzara bizi karşıladı. Oval yapılı kulenin bir tarafı Haliç'e, diğerleri Ayasofya'ya, Saray'ın çatılarına ve bahçesine bakıyor.
AYASOFYA'DAKİ İSKELE KALKIYOR
2010 İstanbul'un en çok ilgi görecek yerlerinden biri hiç şüphesiz Ayasofya Müzesi olacak. Hazırlıkların en sevindirici yanı, müzede 16 yıldır kurulu iskelenin kalkacak olması. Çekimlere başlamak istiyoruz ama yine aynı bürokratik sorun karşımızda: "Bu model de nereden çıktı? Açık kıyafetler giymeyecek değil mi?" Görevli, üç yıl önce yabancı bir basın kuruluşu için yapılan modelli çekimin, bazı kesimlerin sert tepkisine yol açtığını hatırlatıyor. Çünkü kimilerine göre burası hâlâ ibadethane. Ajans'ın devreye girmesiyle model sorununu aşıyoruz. Ayasofya'nın içi, dışarıdan çok daha soğuk. Asma kat ve metrelerce yüksekteki tavanında ve duvarlarındaki Hz. İsa figürleri büyüleyici. Biz etrafı, güvenlik görevlileri dikkatle bizi izlerken, sıcak karşılamayı 'Obama'nın kedisi' olarak ünlenen Gli yaptı. Bu sırada, Simona'ya soyunma odası olarak iki katlı tarihi bir oda tahsis edildi. Simona, Ayasofya'nın Müslümanlar kadar Hıristiyanlar tarafından da kutsal sayıldığını öğrendiğinde çok şaşırdı. Özetle tarihini dinlediğinde ilgisi iyice arttı. Bu nedenle olsa gerek, Topkapı Sarayı'ndan daha rahattı. Çok üşüyordu ama saatlerce çalıştı. Sonra kendisi için de fotoğraflar çekti. En büyük isteğimiz, 55 metre yükseklikteki iskeleye tırmanıp, altı kanatlı melek figürünün yüzünü fotoğraflamaktı. Ama yetkililerin cevabı netti: "Olmaz, yasak!" Yanınızda Simona olmasa da, siz İstanbul 2010 kapsamında altı kanatlı melek figürünü görebilirsiniz. Yakında yüzünü herkese gösterecek.
"İSTANBUL TESCİLLENDİ"
2010 İstanbul Avrupa Kültür Başkenti Ajansı Başkanı Şekib Avdagiç, önceliklerinin İstanbul'un dokusuna yönelik projeleri hayata geçirmek olduğunu söylüyor. "İstanbul kültür başkentinden ne anlamamız gerekiyor?" sorusunu şöyle yanıtlıyor: "İstanbul, zaten birçok Avrupa kültür başkentinden daha kültür başkenti. Tarih içerisinde çeşitli medeniyetlere ev sahipliği ve başkentlik yapmış başka bir şehir yok. Sadece resmi olarak tescil edilmiş oldu. Ben Avrupa kültür başkenti tacının İstanbul'a ilave bir katkı sağladığını düşünmüyorum. Sadece İstanbul'un zenginliğinin çok daha fazla insan ile paylaşılmasına vesile oldu."
'Başkent'lik yolunda hayata geçirilen projeler arasında Avdagiç'i en çok heyecanlandıran Yenikapı arkeoloji kazıları. "Avrupa'da 8 bin 500 yıllık net eserlere ulaşılabilen yer yok. Bu nedenle kıskançlıkla bu kazıları izliyorlar. Bunun dışında Topkapı'da 12 tane projemiz var. Ayasofya'da altı kanatlı melek çıkarıldı. 16 yıllık iskele kaldırılıyor. Bu çalışmanın ortaya çıkarılmasındaki gücün Ajans olduğu pek bilinmiyor."
'BAŞKENT' İÇİN NEREDE, NE YAPILACAK?
2010 İstanbul Avrupa Kültür Başkenti Ajansı, iki yıldır çalışmalarını sürdürüyor. Önümüzdeki yıl da birçok projesini hayata geçirecek. 16 Ocak 2010'da resmi açılış yapılacak. Ajans, İstanbul dışında Almanya ve Macaristan'da da organizasyonlar yapmayı planlıyor. 2010'da yapacağı organizasyonların bir kısmı şöyle;
(18 Ocak-14 Şubat) İstanbul'da Yaşıyor ve Çalışıyor Sergisi: Karaköy-Tophane-i Amire
(24 Şubat) İstanpoli-Claude Wampler: Beyoğlu-garajistanbul
(Mart - Haziran) Asurlular İstanbul'da Sergi: Sultanahmet-İstanbul Arkeoloji Müzesi
(20 Mart) İstanbul Sanat ve Fotoğraf Seminerleri: Kadırga-SÜM
(Nisan-Ekim) İstanbul 1910-2010 Kent Kültürü Sergisi: Eyüp-Santral İstanbul
(1-23 Nisan) Sosyal Dışlanma ve Sanat-Atölye çalışması: Bakırköy Kadın Cezaevi
(16 Haziran) ?Türk edebiyatı Avrupa'da: Sultanahmet-Aya İrini
(Mayıs 2010-Mayıs 2011) Su Üstünde Avrupa: Yeniköy Palais
(27-30 Mayıs) Boylu Soylu Yelkenliler Yarışı-Donanma Şenliği: Karaköy - Galata Rıhtımı
(3-6 Haziran) Haydarpaşa Garında Bahar. Dinleti-gösteri: Haydarpaşa Tren Garı
(18 Haziran) Bir Şehir Hikâyesi, Konstantiniyye: Harbiye Cemil Topuzlu Açıkhava Sahnesi
(Temmuz) Çocuk Bakışlı İstanbul-Küçükçekmece Belediyesi çocuk sergisi: Küçükçekmece Belediyesi
(Temmuz) Uluslararası Pendik Geleneksel Sanatçılar Buluşması: Pendik Belediyesi
(9-18 Temmuz) ?Volvo Açık Deniz Gençler Yelken Şampiyonası: Ataköy Marina
(6 Eylül) U2 konseri: Atatürk Olimpiyat Stadı
(15-22 Eylül) Dans Platform İstanbul DansLab: Haliç - Sütlüce Kongre Kültür Merkezi
(Kasım ortası) Kültür Yönetişiminde Yeni Yaklaşımlar Sempozyumu: Taksim-The Marmara
RAKAMLARLA 2010 İSTANBUL AVRUPA KÜLTÜR BAŞKENTİ
2090 proje başvurusu yapıldı.
1644'ü değerlendirildi, 421'i onaylandı.
93'ünü Ajans üretti.
88'i sivil toplum örgütlerine ait.
70'i kamu kuruluşlarının.
57'si üniversitelerin.
32'si belediyenin projeleri.
81'i ticari işletmelerin.
Projelerin maliyeti toplam 299 milyon TL.
DAHA ÖNCEKİ KÜLTÜR BAŞKENTLERİ
1985: Atina (Yunanistan)
1986: Floransa (İtalya)
1987: Amsterdam (Hollanda)
1988: Batı Berlin (Batı Almanya)
1989: Paris (Fransa)
1990: Glasgow (İskoçya)
1991: Dublin (İrlanda)
1992: Madrid (İspanya)
1993: Antwerpen (Belçika)
1994: Lizbon (Portekiz)
1995: Lüksemburg (Lüksemburg)
1996: Kopenhag (Danimarka)
1997: Selanik (Yunanistan)
1998: Stockholm (İsveç)
1999: Weimar (Almanya)
2000: Reykjavík (İzlanda), Bergen (Norveç), Helsinki (Finlandiya), Brüksel (Belçika), Prag (Çek Cumhuriyeti), Krakov (Polonya), Santiago de Compostela (Galiçya, İspanya), Avignon (Fransa), Bologna (İtalya)
2001: Rotterdam (Hollanda), Porto (Portekiz)
2002: Brugge (Belçika), Salamanca (İspanya)
2003: Graz (Avusturya)
2004: Cenova (İtalya), Lille (Fransa)
2005: Cork (İrlanda)
2006: Patras (Yunanistan)
2007: Lüksemburg (Lüksemburg)-Sibiu (Romanya)
2008: Liverpool (İngiltere)-Stavanger (Norveç)
2009: Linz (Avusturya)-Vilnius (Litvanya)
 |
|
|
|
|
FOTO GALERİ
VİDEO GALERİ
|